Co to za tajemnicza antena?

Co to za tajemnicza antena?

Nad budynkiem Centrum Szkolenia majestatycznie króluje 13-metrowy radioteleskop o wdzięcznej nazwie RT-13A. Wyprodukowany w Japonii, służył do naziemnej obsługi satelitów telekomunikacyjnych. Trafił do Częstochowy z Polskiego Centrum Usług Satelitarnych w Psarach który był ośrodkiem telekomunikacyjnym, działającym do 2010 roku.

RT-13A w Częstochowie (źródło: Andrzej Pawłowski)
Polskie Centrum Usług Satelitarnych w Psarach, pierwsza antena od lewej strony to RT-13A (źródło: Astronomia Nova)

Jego historia sięga 1974 roku i służyło m.in. do komunikacji z satelitami w ramach radzieckiego programu Intersputnik po upadku „żelaznej kurtyny”, włączony do programu współpracy z amerykańską konstelacją satelitów Intelsat, brytyjskiego Inmarsat i francuskiego Eutelsat (satelity Hotbird). W końcowym etapie działalności była to jedna z najnowocześniejszych stacji satelitarnych na świecie, w Europie uznawana za najnowocześniejszą. Po zakończeniu działalności los znajdujących się tam czterech anten był niepewny ale koniec końców, trzy z nich udało się uratować: RT-9 – trafiła do Rzepiennika Biskupiego do powstającego tam Obserwatorium astronomicznego im. Królowej Jadwigi, RT-16 – trafiła do Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, RT-13B – zakupił 70-letni pasjonat Astronomii z Wieruszowa a drugą, tytułową RT-13A uratował Marek Pelian i to dzięki niemu, znalazła nowy dom w Częstochowie.

fot. B. Wszołek (1), K. Bączek (2, 3) (źródło: Astronomia Nova)

Radioteleskop miał służyć nie tylko celom naukowym, ale także rozrywkowym. Jego nowy właściciel nie bez przyczyny ulokował antenę na terenie (nieczynnej już) dyskoteki Ray (słowo „ray” oznacza po polsku „promieniowanie”). Antena jest stworzona do odbioru niewidzialnego (radiowego) promieniowania docierającego z Kosmosu. Dyskotece miała dostarczać fale radiowe ze źródeł astronomicznych następnie fale te miały zostać w odpowiedni sposób przetransformowane i zaimplementowane do utworów odtwarzanych podczas trwania dyskoteki. Dochody z dyskoteki miały z kolei zabezpieczyć koszty eksploatacji instrumentu, który oprócz wspomnianej funkcji miał być instrumentem do uprawiania nauki. Z tego też względu, przedsięwzięciu patronuje od początku Stowarzyszenie Astronomia Nova, zrzeszająca kilkadziesiąt polskich i zagranicznych profesjonalistów z dziedziny astronomii, astronautyki i dziedzin pokrewnych. Obecnie RT-13A służy jako obiekt promocyjny przyciągający uwagę i zainteresowanie społeczne kosmosem, nadal są plany aby docelowo stał się w pełni funkcjonalnym odbiornikiem kosmicznego promieniowania radiowego.