EL.200 (1937)
Pierwszy polski elektrowóz towarowy
Seria EL.200 była pierwszym w historii polskich kolei elektrowozem zaprojektowanym specjalnie do prowadzenia ciężkich pociągów towarowych. Konstrukcja ta stanowiła ważny etap rozwoju trakcji elektrycznej w II Rzeczypospolitej i była bezpośrednim następstwem sukcesu wcześniejszych lokomotyw serii EL.100, wykorzystywanych w ruchu pasażerskim na zelektryfikowanym Warszawskim Węźle Kolejowym.
W połowie lat 30. XX wieku elektryfikacja kolei w Polsce rozwijała się bardzo dynamicznie. Po uruchomieniu ruchu elektrycznego na trasach podmiejskich wokół Warszawy pojawiła się potrzeba budowy silniejszych lokomotyw zdolnych do prowadzenia składów towarowych i cięższych pociągów pasażerskich. Dotychczas eksploatowane elektrowozy EL.100 dobrze sprawdzały się w ruchu podmiejskim, jednak ich moc była niewystarczająca do obsługi ciężkiego ruchu towarowego.
W odpowiedzi na te potrzeby rozpoczęto prace nad nowym typem lokomotywy elektrycznej oznaczonej jako EL.200. Projekt powstał przy współpracy polskiego przemysłu z brytyjską firmą English Electric, która dostarczała wyposażenie elektryczne dla rozwijającej się sieci trakcyjnej PKP. Część mechaniczną i montaż realizowano w Polsce, przede wszystkim w zakładach Fablok w Chrzanowie.
Pierwszy egzemplarz ukończono w 1937 roku. Lokomotywa otrzymała oznaczenie EL.200 i była wówczas jedną z najnowocześniejszych konstrukcji tego typu w Europie Środkowej. Pojazd posiadał charakterystyczną sylwetkę z długim pudłem i centralnie umieszczoną kabiną maszynisty, co odróżniało go od wcześniejszych elektrowozów pasażerskich.
Najważniejszą cechą nowej konstrukcji była znacznie większa siła pociągowa. Lokomotywa została zaprojektowana do pracy z ciężkimi składami towarowymi na liniach o dużym natężeniu ruchu. Układ osi Co′Co′ zapewniał dobrą przyczepność i równomierne rozłożenie masy, co miało ogromne znaczenie przy prowadzeniu ciężkich pociągów.
EL.200 zasilano napięciem 3 kV prądu stałego – tym samym systemem, który przyjęto jako standard dla elektryfikacji polskich kolei. Lokomotywa była wyposażona w nowoczesne jak na swoje czasy silniki trakcyjne oraz aparaturę elektryczną umożliwiającą płynniejszy rozruch i bardziej ekonomiczną eksploatację.
Budowa serii EL.200 była również ważnym krokiem dla polskiego przemysłu kolejowego. W latach 30. Polska starała się uniezależniać od importu zagranicznych pojazdów trakcyjnych i rozwijać własne kompetencje konstrukcyjne. Powstanie tej lokomotywy pokazywało, że krajowy przemysł jest zdolny do produkcji nowoczesnych elektrowozów ciężkich.
Dalszy rozwój projektu został jednak przerwany przez wybuch II wojny światowej we wrześniu 1939 roku. Zniszczenia infrastruktury kolejowej oraz okupacja zahamowały rozwój polskiej trakcji elektrycznej na wiele lat. Sam elektrowóz EL.200 nie doczekał się produkcji seryjnej, lecz doświadczenia zdobyte przy jego budowie miały wpływ na późniejsze konstrukcje elektrowozów powojennych.
Choć dziś EL.200 pozostaje konstrukcją mało znaną, jej znaczenie historyczne jest bardzo duże. Był to pierwszy polski elektrowóz towarowy i jeden z symboli ambitnych planów modernizacji kolei w II Rzeczypospolitej. Konstrukcja ta stanowiła ważny krok na drodze do rozwoju nowoczesnego transportu elektrycznego w Polsce.
